Renkler ve Psikolojik Etkileri

By 7 Eylül 2015 Tasarım No Comments
renkler1

Renklerin insan psikolojisine etkisini sanırım bilmeyen yoktur. Tasarımcı gerek mekan tasarımında, gerek kurumsal kimlik tasarımında renkleri ciddiye alıp marka ile insan arasındaki köprüyü doğru kuramadığında marka baştan kaybeder. Renklerin etkilerini, ne hissettirdiğini, ne anlattığını ne kadar yerde okur, ne kadar çok yerde incelerseniz o kadar iyi diyerek defalarca yazılıp çizilen bu popüler konuya bir de ben dokunayım. Alfabetik gidelim.

beyaz

Beyaz

Biz de ve birçok ülke kültüründe gelinlik beyazdır, saflığı, masumiyeti, temizliği temsil eder. Doktorların, hemşireler steril olmak için beyaz giyerler, ki bu örnekler çoğaltılabilir. Bazı ülkelerde ise beyaz, tam tersi, kötülük ile özdeşleştirilir. Misal Japonya’da beyaz ölümü temsil eder. Son olarak beyaz, ışığı yansıtır ve ortamı serin tutar, yaz rengidir. Arabalarda ise beyaz çok tercih edilir, kiri göstermez :) ama konumuzla ilgisi yok tabi.

Bronz

Pahalı bir duruşu vardır, malum altın ve parayı çağrıştırır. Kozmetikte ten renk tonları olduğu için çok kullanılır. Alkollü içeceklere benzer, içecek reklam ve tanıtımlarında çok kullanılır. Psikolojik etkisi ise negatiftir, sık kullanılmamasında fayda var.

gri

Gri

Oldukça ciddi, diplomatik, yavaş ve ağır bir renktir. Tasarımlarda baskın renk olarak kullanılmaz, renk olarak göz kolay ayırd ettiği için tek renk olarak kullanıldığı çoktur. Gri deyince genelde aklımıza kurumlar, devlet binaları, donanma gemileri vs. gelir.

brown

Kahverengi

Toprak rengidir. Yapılan araştırmalar ile kahverengi rengin insanı hızlandıran bir etkiye sahip olduğu anlaşılmış. Kansas Üniversitesi Sanat Müzesi’nde yapılan bir araştırmada duvarları beyaz ve kahverengi olarak değişebilen bir sistemle donatmışlar. Duvarlar beyaz olarak kullanıldığında insanlar yavaş hareket ederek çok daha fazla alan gezmişler. Arka fon kahverengiye döndüğünde ise çok daha hızlı hareket edip kısa sürede müzeyi terk etmişler. İşte bu yüzdendir ki çoğu restoranda iç mekanlar kahverengidir. Kahverenginin üretici düşünceyi zayıflattığı da bilinen bir gerçektir. O yüzden işyerlerinde kahverengi pek tercih edilmez.

red

 

Kırmızı

Eşinden arkadaşından, “Kırmızı olsun benim olsun” lafını duymayan yoktur. İşte kırmızı öyle istek, arzu duyulan bir renktir, coşturur insanı, insanın tansiyonunu yükseltir, kan akışını hızlandırır, kıpır kıpır, hareketli bir renktir kırmızı. Kırmızı renk iştah açar, o yüzdendir ki bildiğimiz tüm gıda markaların logoları kırmızıdır. Burger King, Coca Cola, McDonald’s, Pizza Hut, Ülker vb… Adrenalinden dolayı gençlerle ilgili markalarda yine kırmızı logoya sahiptir; Levi’s, The Little Big vb. Kırmızı renk aynı zamanda en etkili satış rengidir ve dikkat çekmek için birebirdir. Dünyadaki medya sektörleri ve haber alanları sıkça bu renkten faydalanırlar. Trafik işaretlerinde uyarıcı, tehlike gösteren levhaların rengi de kırmızı renktedir. Ülke bayraklarında yüzde 45’i kırmızı, yüzde 20’si de mavi renktedir.

Son olarak kırmızı olan mekanlarda insanların zaman kavramını yitirdiği bilinmektedir. İşte o yüzdendir ki gece kulüpleri, barlarda kırmızı renk ağırlıklı kullanılır. Ek olarak kırmızı renk uzaktan zor seçilir, mavi ise kolay.

mavi

Mavi

Mavi renk gökyüzünün ve geniş ufukların, denizin simgesidir. Sınırsızlığı ve uzak bakışlılığı simgeler (ki uzaktan en iyi farkedilen renktir). Huzuru temsil eder ve sakinleştirir. Evde çocuğunuz huzur içinde sakin bir şekilde oynasın, uyusun istiyorsanız odasının duvarlarını maviye boyayabilirsiniz. Amerika’da bir ilkokulda, duvarların rengini beyaz ve turuncudan maviye çevirmişler çocukların notlarının yükseldiğini, yaramazlıkların ise azaldığını görmüşler.

Tasarım yönünden baktığımızda dünyada yer alan markaların ezici çoğunluğunun mavi logoya sahip olduğunu söyleyebiliriz. Mavi aynı zamanda yeme isteğini azalttığı için gıda sektöründe sadece diyet ürünlerinde kullanılır. Yine enterasan bir bilgi; Marie Claire dergisinin yaptığı araştırma, mavi basılan kapaklarının en çok satan sayılar olduğunu ortaya çıkarmış.

Kırmızı renk yakından çok iyi farkedilir, mavi ise uzaktan. O yüzden polis otolarının ışıklarının kırmızı ve maviden oluşmaktadır. İnsanlar kırmızıyı yakından, maviyi ise uzaktan fark eder.

more

Mor

İnsanları bilinçaltında korkuttuğu da tespit edilen bir renk olan mor için iyi şeyler söylemek pek mümkün değil. Yapılan bir araştırmada intihar eden insanların birçoğunun tüm eşyalarının mor olduğu görülmüş. İnternette rastladığım kötü bir haber şöyleydi; 1998 yılında Ataköy’de çatıdan atlayarak intihar eden çocuğun şizofren olduğu belirtilmişti. İntihar fotoğrafında, yerdeki ajandadan, bir kenara savrulmuş çakmağa kadar her şey mordu. Tırnakları dahi mora boyanmıştı. Mor, hüzün ve içe dönüklük duygusunu veren düşündürücü bir renktir. Mor’un açık tonu olan eflatun hassaslığın, inceliğin; koyu mor ise yalnızlıktan hoşlanan topluma küskün insanların rengidir. Arkadaşlarınızdan yoğun koyu mor kullanan var ise yakın alaka göstermenizde fayda var.

Mor bu kadar olumsuz yüküne rağmen aynı zamanda asaleti temsil eder. Gecelik fiyatları dudak ısırtan birçok otel bu sebeple otellerinde mordan faydalanmaktadır. Bir de konsantrasyon sağlamak için mor idealdir. Enerjisi büyük olduğundan insan güzünü yoran bir renktir.

pembe

Pembe

Pembe rengin insanı sakinleştiren, kalpleri yumuşatan, neşeli, uyumlu, sevecen, dişi bir etkisi vardır. O yüzdendir ki birçok firma satış elemanlarına pembe kıyafetler giydirir. Amaç müşteri kendini rahat hissetsin, sunulanı satın alsın ve paralarını sorgusuz versin. Pembe aynı zamanda çocukların en sevdiği renk olduğundan çocuk rengi olarak da bilinir. Ülkemizde ise mavi ile birlikte cinsiyet ayrımı için başta TC kimliklerimizde olmak üzere bir çok alanda kullanılır.

sarı

Sarı

Sarı, dikkat çeken, teşvik edici ve geçiciliği simgeleyen bir özelliğe sahip. Parlak bir renktir sarı, her yerden farkedilebilir, aynı zamanda geçici de olduğu için çokça taksilerde kullanılır. Binersin inersin. Hayatın da geçici olduğunu ifade eder, ölümü hatırlatır. Sarı renge boyanmış odalarda çocukların daha çok ağladığı ve yetişkinlerin sinirli oldukları belirlenmiştir. Kalıcı olduğunu vurgulamak istediğiniz hiçbir marka sarıyı kullanmak istemez, özellikle bankalar. Hangi banka der ki “paranızı yatırın, sonra da unutun”. Ha bir tek Vakıfbank diyor olabilir, çünkü dünyada belki tek bankadır sarıyı kullanan.

Sarının sıcak ve uyarıcı özelliğini de göz ardı etmemek gerekir. Bu uyarıcı özelliği sayesinde sarı, insanları daha dinamik olmaya teşvik eder. Metro gibi yerlerde tehlike sınırının sarı ile belirginleştirilmesi hiç de tesadüf değildir. Sarı aynı zamanda zekâ, incelik ve pratiklikle ilgilidir. Toplumsal yaşamı ve birlikte çalışmayı yansıtan bir anlamı vardır.

Sarı, hüzün ve özlemin de rengidir. Sonbaharın o büyülü dünyasındaki havayı hiç şüphesiz ona sarının bütün tonları katar.

siyah

Siyah

Siyah bir taraftan kötülüğü temsil ederken diğer taraftan sadakat, sebat, dayanıklılık, ihtiyat, bilgelik ve güvenilirlik ile ilişkilendirilir. Bu da siyahı tartışmalı bir renk yapmaktadır. Mesela bizde ve batıda, siyah matemi simgelerken Japonya’da mutluluğun simgesidir. Aynı zamanda bir tarafta yönetim ve güç anlamına gelirken diğer tarafta acı, keder ve yas anlamına gelir.

Siyah, gücü, tutkuyu ve lüksü simgeler. (Değerli mücevherler kutuları bu yüzden siyahtır.) Aynı zamanda hırsın da bir ifadesidir. Arka planda kullanıldığında karamsarlığı çağrıştırır. Siyah ışığı emici özelliğe de sahiptir. Bu yüzden siyah giyinen insanlar ısıyı daha fazla hisseder. Siyah renkli arabaların içerisi de daha fazla sıcaktır.

Son olarak siyah konsantrasyonu en çok artıran renktir. Einstein konsantre olmak için perdeleri siyah, gün ışığı olmayan bir odaya girer ve öyle düşünürmüş.

turuncu

Turuncu

Turuncu canlılığı simgeler, yaşama sevinci ve eğlenceye düşkünlüğün de rengidir. Bu renk insanlara parlaklık ve sıcaklık hissi verir. İnsan gözünün en çabuk seçtiği renk, turuncudur. Turuncu, psikolojik olarak dışa dönük ve heyecan verici bir renktir. Turuncunun bu özelliğini fark eden Fanta gibi birçok firma, bu özelliğinden son derece iyi yararlanmışlardır. Yazları düzenlenen her türlü eğlence reklamlarında bu rengin sıklıkla kullanıldığını hayretle fark edersiniz.

Turuncu aynı zamanda cesareti ve iletişimi de simgeler. Cıvıl cıvıl bir görsellik neredeyse turuncu da muhakkak oradadır. Budistler, enerjiyi en yoğun taşıyan rengin turuncu olduğunu bildiği için kıyafetlerinde ve çevresinde bu rengi sıklıkla kullanırlar.

yeşil

Yeşil

Güveni, kalıcılığı ve huzuru en iyi simgeleyen renk yeşildir. Bu yüzden bankacılar tarafından en çok kullanılan renk olma özelliğine sahiptir. Yeşil, üretici düşünceyi ve üretkenliği körükler. Yeşil doğadır, vejeteryandır (kasaplar sevmez yeşili), yaratıcıdır yeşil, mavi gibi rahatlatıcı ve sakinleştiricidir. Hastaneler çok kullanır yeşili, hatta yeşil renk ortamlarda insanların daha az mide ağrısı çektiği görülmüştür.

Tasarımcı olarak yeşili kullanırken hangi tonunu kullandığınızın önemi çoktur, çünkü yeşil rengin çok geniş ton aralığı olmakla birlikte pozitif ve negatif etkileri olduğu da bilinmektedir. Son olarak yine bilimsel araştırmalara göre insan gözü mavi ve yeşile uzun süre bakamamaktadır. Merak eden varsa çimlere bir süre bakmayı denesin :)

 

the-psychology-of-colours-for-homes_539b02fc05dce_w1500

Renkler ile ilgili bazı derleme bilgiler;

Beyazımsı Gri: Korkuyu,

Koyu Gri: Üzüntüyü,

Erguvan: Kişinin derin bir ruhsal bütünlüğü olduğunu belirtir.

Lavanta: Aklı yansıtır.

Kestane Rengi: Bireyin üstlendiği görevi yerine getirmesini,

Gümüş Rengi: Kolay iletişim kurabilmeyi ifade eder.

Turkuaz: Dikkatlerin size yönelmesini sağlar. Genellikle insanlara açık bir iç dünyanız vardır. Bu renkten hoşlananların duygu ve düşüncelerinin saf ve açık olduğu görülür. Giysilerinizde turkuazı kullanırsanız genç ve dinamik kalırsınız.

Renklerin doğru ve etkili kullanımı;

• Rengi, küçük öğeleri büyüklerin içine yerleştirmeye yardımcı olması için, zemin tonu olarak
• Rengi, dikkati üstüne çekmek istediğiniz belirli, küçük boyutlu öğeleri vurgulamak için
• Rengi, aynı alanda bir grubu diğerinden ayırmak için
• Rengi, aynı yerde kullanılan ancak benzer karakterlerde olmayan öğelerin devamlılığını ve geçişini sağlamak için tamamlayıcı olarak tanımlayabiliriz.

Görsel algıda üçgen, kare ve yuvarlak form vardır. En ilgi çeken üçgen formdur. Çünkü dinamiktir. Ama içleri boyandığında kırmızı bir karenin en uzun süre hafızada kaldığını göstermiştir.

Lüzumlu Bilgiler

-En çabuk hatırlanan renk sarıdır.
-En zor hatırlanan renk ise mavidir.
-Doğada en az bulunan renk mordur.
-En dikkat çeken şekil/zemin ilişkisi rengi sarı ve siyahtır.
-En az dikkat çeken zemin ise kahverengi ve yeşildir.
Açık ve parlak renkli objeler büyük, ağır ve uzak algılanır.
Koyu ve doygun renkli objeler küçük, hafif ve yakın algılanır.
-Bütün renklerin olduğu bir çarkı hızlıca çevirirseniz beyaz rengini görebilirsiniz.

Aynı gramajdaki sarı ve mavi paketi bizler farklı ağırlıktaymış gibi algılarız. Sarı pakettekini daha ağır ve büyük algılarız. Yüzeyler tasarlanırken grafikler kullanacağı renkle tipografik karakteri daha yakın veya uzak gösterebilir. Tasarım mükemmeldir ama renkleri yanlış kullanırsanız başarı elde edemezsiniz.

Yatayda çizilmiş kontrast renkler genişlik, düşeyde çizilmiş kontrast renkler uzunluk hissi verirler. Bilinmelidir ki; renkler mesaj iletir. Yan anlamı yüksek eserlerin sanatsal değeri de yüksektir.

Leave a Reply

Popüler Yazılar & Sayfalar

Beni Twitter’da takip et